Ahmet Refik Altınay'ın "Sokollu Gecmiş Asırlarda Osmanlı Hayatı" adlı eseri, Osmanlı İmparatorluğu'nun yükseliş ve gerileme dönemlerinde yaşamış önemli bir devlet adamı olan Sokollu Mehmed Paşa'nın hayatını ve dönemin toplumsal, siyasi ve kültürel atmosferini derinlemesine inceleyen kapsamlı bir çalışmadır. Kitap, Sokollu'nun devlet yönetimindeki rolünü, farklı coğrafyalardaki siyasi ilişkilerini, diplomasi yeteneğini ve imparatorluğun iç dinamiklerindeki etkilerini detaylı bir şekilde ele alır. Altınay, eserde sadece Sokollu'nun hayat hikayesini anlatmakla kalmaz, aynı zamanda 16. yüzyıl Osmanlı toplumunun sosyal yapısını, yaşam tarzlarını, inançlarını ve değerlerini de gözler önüne serer. Kitapta, dönemin önemli olayları, savaşlar, isyanlar, entrikalar ve saray hayatına dair çarpıcı detaylar okuyucuya sunulur. Yazar, arşiv belgelerine, dönemin kaynaklarına ve çeşitli araştırmalara dayanarak, Sokollu Mehmed Paşa'nın kişiliğini, düşüncelerini ve icraatlarını objektif bir yaklaşımla değerlendirir. Kitap, Sokollu'nun sadece bir devlet adamı değil, aynı zamanda dönemin kültürel ve entelektüel hayatına yön veren bir figür olduğunu da vurgular. Eser, Sokollu'nun eğitimine, sanat ve edebiyata olan ilgisine, vakıf ve hayır işlerine dair bilgilere de yer verir. Kitabın teması, Osmanlı İmparatorluğu'nun altın çağında yaşamış bir devlet adamının hayatı üzerinden, dönemin siyasi, sosyal ve kültürel panoramasını sunmaktır. Bu tema, okuyuculara hem tarihsel bir yolculuk imkanı tanır hem de imparatorluğun yükseliş ve çöküş süreçlerini anlamalarına yardımcı olur. Kitap, Osmanlı tarihi, siyasi tarih, sosyal tarih, kültür tarihi ve biyografi alanlarına ilgi duyan okuyuculara hitap eder. Özellikle, Osmanlı İmparatorluğu'nun erken dönemleri, devlet adamlarının hayatları ve 16. yüzyılın sosyal yapısı hakkında bilgi edinmek isteyenler için önemli bir kaynaktır. Ayrıca, tarih öğrencileri, araştırmacılar ve konuyla ilgili akademik çalışmalar yapanlar için de değerli bir referans niteliğindedir. Kitap, tarihsel olayları ve karakterleri anlamak, Osmanlı İmparatorluğu'nun derinliklerine inmek ve dönemin sosyal hayatını öğrenmek isteyen herkes için ilgi çekici bir okuma deneyimi sunar. Benzer kitaplar arasında, Osmanlı devlet adamlarının hayatlarını konu alan biyografik eserler, Osmanlı İmparatorluğu'nun yükseliş ve gerileme dönemlerini anlatan tarih kitapları ve 16. yüzyıl Osmanlı toplumunu inceleyen sosyolojik araştırmalar sayılabilir. Örneğin, Halil İnalcık'ın Osmanlı İmparatorluğu üzerine yaptığı çalışmalar, İlber Ortaylı'nın Osmanlı tarihi üzerine yazdığı kitaplar ve Stanford Shaw'un Osmanlı İmparatorluğu tarihi üzerine yazdığı eserler, bu türdeki kitaplara örnek olarak gösterilebilir.

Ahmet Refik Altınay, 1881 yılında İstanbul'da doğmuş, Türk tarihçi ve edebiyatçıdır. Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemleri ve Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yıllarında yaşamış, tarih alanında önemli eserler vermiş bir aydındır. Altınay, özellikle Osmanlı tarihi, kültür tarihi ve sosyal tarih alanlarındaki çalışmalarıyla tanınır. Tarih araştırmalarına olan ilgisi ve merakı, onu dönemin önemli kaynaklarını incelemeye ve arşiv belgelerini araştırmaya yöneltmiştir. Yazım üslubu, sade, anlaşılır ve akıcıdır. Tarihi olayları ve kişileri, okuyucunun ilgisini çekecek bir dille anlatır. Olayları yorumlarken objektif olmaya özen gösterir ve dönemin sosyal, kültürel ve siyasi atmosferini yansıtmaya çalışır. Altınay'ın en önemli eserleri arasında, "Sokollu Gecmiş Asırlarda Osmanlı Hayatı" dışında, "İstanbul Hayatı", "Kadınlar ve Erkekler", "Onuncu Asr-ı Hicride İstanbul Hayatı" ve "Türk Muharrirleri" gibi önemli çalışmalar bulunmaktadır. Bu eserler, Osmanlı İmparatorluğu'nun farklı dönemlerine ve sosyal hayatına ışık tutar. Altınay, eserlerinde Osmanlı toplumunun yaşam tarzını, geleneklerini, inançlarını ve değerlerini detaylı bir şekilde ele alır. Ahmet Refik Altınay, akademik unvanlar ve ödüller almamış olsa da, tarih alanındaki çalışmalarıyla önemli bir yer edinmiştir. Onun eserleri, Osmanlı tarihi üzerine yapılan araştırmalara kaynaklık etmiş ve tarih severler tarafından ilgiyle okunmuştur. Altınay, yaşadığı dönemde Osmanlı İmparatorluğu'nun çöküşüne ve Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşuna tanıklık etmiştir. Bu dönemde yaşanan siyasi, sosyal ve kültürel değişimler, onun eserlerine yansımıştır. Altınay, Osmanlı İmparatorluğu'nun son dönemlerinde yaşanan sosyal çalkantıları, kültürel değişimleri ve modernleşme çabalarını eserlerinde işlemiştir. Ayrıca, Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk yıllarındaki kültürel ve sosyal gelişmeleri de gözlemlemiş ve bu dönemdeki yazarları ve entelektüelleri eserlerinde tanıtmıştır.